Μιντζί 

Στα πρώτα χρόνια της μεταπολεμικής αγροτικής Ελλάδας, με τις δύσκολες οικονομικές και κοινωνικές συνθήκες κι όταν η εκμηχάνιση της γεωργικής δραστηριότητας ήταν ακόμη στα σπάργανα, μία από τις καθημερινές καλοκαιρινές αγροτικές συνήθειες, που έγινε τελικά έθιμο, ήταν το μιντζί. Η βοήθεια που προσέφεραν φίλοι, συγγενείς και γείτονες σε ένα αγροτικό σπίτι, προκειμένου να ενισχύσουν χειρωνακτικά την προετοιμασία των προϊόντων μετά τη συγκομιδή.

Το μιντζί ήταν θρακιώτικο έθιμο, που όμως βρήκε εύκολα πεδίο εφαρμογής σε πολλές περιοχές της Κεντρικής Μακεδονίας και όπου υπήρχε έντονο το θρακιώτικο στοιχείο, όπως στο χωριό Πεδινό του Κιλκίς.

«Το μιντζί γινόταν τα βράδια του καλοκαιριού και με το τέλος των αγροτικών εργασιών. Εγώ δεν το έζησα, αλλά άκουγα από περιγραφές της μητέρας μου, Ελένης, αυτές τις ιστορίες, αφού ήταν και η ίδια από αγροτική οικογένεια και το έζησε», αναφέρει ο συνταξιούχος Κώστας Προδανάς.

«Εδώ στην περιοχή μας είχαμε σιτάρια και καλαμπόκια σε μεγάλες εκτάσεις, οπότε πήγαιναν κάθε βράδυ στο σπίτι κάποιου που είχε ανάγκη και τον βοηθούσαν να τα καθαρίσει. Έπαιρναν τις ξύστρες και έβγαζαν τα σπυριά από τα καλαμπόκια ή θα βοηθούσαν στο σιτάρι στα αλώνια. Αν υπήρχαν σουσάμια βοηθούσαν και σε αυτή την καλλιέργεια», εξηγεί.

Αλληλεγγύη και κέφι

Το μιντζί δεν ήταν μόνο μια απλή συνήθεια της αγροτικής καθημερινότητας. Συμβόλιζε την αλληλεγγύη, τη συμπαράσταση, την ομαδικότητα, το ενδιαφέρον για τον συνάνθρωπο που είχε ανάγκη, την ενότητα. Συμβόλιζε, όμως, και τη λαχτάρα για επικοινωνία, για χαρές και γλέντια.

«Το μιντζί στο Πεδινό γινόταν σε σπίτια ανθρώπων που συνήθως είχαν πρόβλημα. Ο κόσμος βοηθούσε, βάζοντας περισσότερα εργατικά χέρια για να κάνουν αγροτικές εργασίες, τους ανήμπορους, τους οικονομικά αδύνατους, τις χήρες με τα ορφανά. Ήταν μια βοήθεια και ένδειξη συμπαράστασης στους ανθρώπους που είχαν ανάγκη για να τελειώσουν γρήγορα τις δουλειές τους και να βγάλουν χρήματα ώστε να ζήσουν», σημειώνει ο κ. Προδανάς.

Μιντζί μπορεί να γινόταν και σε άλλα σπίτια, από άλλες γειτονιές του χωριού. Οι κάτοικοι συνεννοούνταν σε ποιο σπίτι θα προσφέρουν τη βοήθειά τους. Σχημάτιζαν παρέες, δούλευαν ασταμάτητα και με το τέλος των εργασιών τραγουδούσαν, έτρωγαν και, γενικά, γλεντούσαν.

«Πρέπει να πω ότι η κάθε γειτονιά είχε το δικό της μιντζί. Κάθε μέρα γινόταν ένα πρόγραμμα, ‘‘σήμερα θα πάμε στης Μαργάκης (της Μαριγούλας)’’, έλεγαν. Το έλεγε ο ένας στον άλλον και πήγαιναν το βράδυ και έκαναν μιντζί. Έκαναν δουλειές και συγχρόνως είχαν και τα νυχτέρια τους, τις παρέες τους, τα τραγούδια τους, τα γλέντια τους, ενώ αν υπήρχαν και όργανα, μπορεί και να χόρευαν. Τα συνδύαζαν όλα. Ψυχαγωγία και δουλειά μαζί», καταλήγει ο κ. Προδανάς.

Υ.Γ Το άρθρο εμφανίζεται στην ιστοσελίδα μας με την άδεια της συγγραφέως. Το άρθρο εδώ επισης.

https://www.ypaithros.gr/mintzi-to-thrakiotiko-agrotiko-ethimo-pou-anthise-sto-xekinima-tis-metapolemikis-elladas/?fbclid=IwY2xjawIJgPFleHRuA2FlbQIxMQABHc6yz4mP6wqqjmsu0F0bzUeGEjf8keZYpE3_hC7G2ia4Pqd9tNo2fhJzpQ_aem_XK-iWJrdoV7vNDaHtY1H8Q

"Χαράλαμπος" ή ο  γάμος του Χαραλάμπη. 

Πρόκειται για ένα έθιμο που έφεραν μαζί τους οι πρόγονοι των σημερινών κατοίκων του χωριού Πεδινού Κιλκίς από την περιοχή των 40 Εκκλησιών της Ανατολικής Θράκης.

Το έθιμο ξεκίνα με την παραδοσιακή μπητινίτσα, την γλυκιά πίτα του γάμου, που πάνω της οι γυναίκες τοποθετούν τη βέρα της νύφης.

Γύρω από την πίτα οι «καλεσμένες» του γάμου χορεύουν τα τραγούδια «Σωπάσετε σιγήσετε, ν’ ακούσετε τι γένεται», «Σε πολλές χαρές επήγα, τέτοιο αντρόγυνο δεν είδα» και «Αρχοντογιός κάνει χαρά», ενώ με το τέλος των χορών οι ελεύθερες τρέχουν να πάρουν τη βέρα, μέσα από την πίτα. Το έθιμο λέει ότι όποια προλάβει να πάρει το δαχτυλίδι είναι αυτή που θα παντρευτεί πρώτη και θα έχει έναν καλό γάμο.

Ακολουθεί το τραγούδι του Χαραλάμπη, κατά το οποίο γαμπρός και νύφη γνωρίζονται. Τα «ναζάκια» και από τις δύο πλευρές συνήθως δεν λείπουν, αλλά η κατάληξη είναι πάντα ευτυχής.

Κατά την αναβίωση του εθίμου δεν επιτρέπονται οι ανδρικές παρουσίες. Γι’ αυτό και τον ρόλο του Χαραλάμπη ερμηνεύει κάποια γυναίκα .

Με αφορμή την παράδοση και την διατήρηση των εθίμων,  οι γυναίκες του χωριού Πεδινό Κιλκίς, εμπνευσμένες από το πανάρχαιο αυτό έθιμο της Γυναικοκρατίας  ανέλαβαν την πρωτοβουλία να γιορτάσουν κάθε χρόνο την διαχρονική αυτή  δύναμη που εκφράζει το έθιμο , διεκδικώντας την ισότητά τους, αμφισβήτησαν τα στερεότυπα και έδωσαν φωνή στις γυναίκες του τόπου.

Η πρώτη αυτή γιορτή συνέπεσε με τη μνήμη του Αγίου Χαραλάμπους και από τότε καθιερώθηκε με την ονομασία «Χαράλαμπος», περνώντας από γενιά σε γενιά ως ζωντανό έθιμο.

Σύμφωνα με μαρτυρίες ηλικιωμένων, στα δύσκολα πρώτα χρόνια εγκατάστασης των προσφύγων στο Πεδινό, οι γυναίκες μαζεύονταν μία φορά τον χρόνο στις γειτονιές, με την ίδια αυτή πρωτοβουλία, για να στηρίξουν η μία την άλλη και να κρατήσουν ζωντανό τον πολιτισμό τους.

Με τα χρόνια, το έθιμο πήρε τη μορφή της Γυναικοκρατίας και, με αφορμή το τραγούδι «Ο γάμος του Χαραλάμπη», το γλέντι απέκτησε ακόμη βαθύτερο συμβολισμό και λαϊκή έκφραση.

Με συγκίνηση και αγάπη για το παρελθόν, το 2026 θα πραγματοποιηθεί για τελευταία φορά με τη σημερινή του μορφή, καθώς το έθιμο είναι υποψήφιο για ένταξη στο Ευρετήριο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς του Υπουργείου Πολιτισμού. Στο εξής θα οργανώνεται επίσημα από τοπικούς και λαογραφικούς συλλόγους, ώστε να διατηρηθεί αυθεντικό και ζωντανό, όπως όλα τα μεγάλα έθιμα της πατρίδας μας.

Το έθιμο της Γυναικοκρατίας αφιερώνεται στη μνήμη των γυναικών που πρώτες τόλμησαν και σε όλες εκείνες που, μέσα στον χρόνο, μετέδωσαν τον πολιτισμό και τις παραδόσεις του τόπου μας.

Κάποιο βιντεο και φωτογραφίες απο την δεκατετιια του 60 και νεότερες απο 21ο αιώνα ακολουθουν.